19 06 2007

MAHSUNİ’NİN ANLAM HARİTASI/ Ziya Özışık

MAHSUNİ’NİN ANLAM HARİTASI/ Ziya Özışık Kategori: inceleme Evrensel Kültür >> Sayı :127 MAHSUNİ’NİN ANLAM HARİTASIZiya Özışık Mahsuni’nin yaşamı ve sanatı, yakın tarihimizdeki toplumsal değişimleri izleyebileceğimiz bir yol gibidir. 50’li yıllarda köyde başlayan çözülmenin kentte oluşturduğu birikimden doğan Mahsuni’nin müziği, eleştirel sanatı suskunluğa iten 12 Eylül koşullarına kadar popüler bir yaygınlık kazanmıştı. Mahzuni bu karanlık yıllara yanıtını, geleneğin içine kapanarak verdi. Mahzuni 12 Mart döneminde yaptıklarıyla mı hatırlanmalı sadece?.. Toplumsal değişim taleplerinin, öncesine nazaran had safhaya ulaştığı bir zaman aralığında ilk üretimlerini gerçekleştirdi Aşık Mahsuni. Çok küçük yaşta edindiği bağlama sevdası, kendi ifadesiyle, Davut Sulari'nin köye gelişiyle ‘ozan olma’ sevdasına dönüşmüştü. Sulari'nin Berçenek'e geldiği yıllar 1954-55 yıllarıydı. Bu bakıma Mahsuni'den bu yana çizilebilecek, "anlam haritasını"1 Türkiye'de başgösteren modernleşme sürecinin yansımalarıyla başlatmak doğru olacaktır. 40 yaşındaki Mahsuni türküsünün, Türkiye'nin bağımlılık ilişkilerinin gelişimi ile, sınıflar mücadelesinin keskinleşmesiyle, göç-kentleşme gibi olguların yarattığı sosyal dönüşümlerle yaşıt olduğunu saptayarak tartışmaya başlamak durumundayız. Bütün bu süreç açısından bakıldığında; Mahsuni’nin, ozan geleneğini modernleşme ile birleştirdiğini söyleyebiliriz. Mahsuni'nin anlam haritasının hatlarını belirginleştirirken, ilk aşamayı Mahsuni'nin plaklarının yayımlanmasıyla değil, türkülerin bestelendiği 1950-60 arası yılları baz alınarak analiz etmek gerekir. Nitekim 50'li yıllar Cumhuriyet sonrası en temel değişimlerin olduğu yıllardı. O zamana kadar "milletin efendisi" sayılan köylülüğün yoksul kesimlerine, Demokrat Parti'nin dışa bağımlılık temelinde ivmelendirdiği sanayileşmenin sopa ucu yavaş yavaş gösterilmeye başlanmıştı. On yılla... Devamı